یکپارچهسازی سامانه ۲۰۲۰؛ وقت آن است که شورایعالی چارهای بیندیشد
- شناسه خبر: 3969
- تاریخ و زمان ارسال: 22 آذر 1404 ساعت 18:29
- بازدید : 240
- نویسنده: پویا فکور
یادداشت تحلیلی | پویا فکور
تصور کنید یک کارشناس رسمی، به جای تمرکز بر پیچیدگیهای فنی پرونده، باید ساعتها از عمر حرفهای خود را صرف جستوجو و ثبت اطلاعات در چندین سامانهی موازی و ناهمگون کند. این، تصویر امروز بسیاری از متخصصانی است که قرار بود دیجیتالسازی، یاریگرشان باشد؛ اما اکنون درگیر “آشفتگی دیجیتالی” شدهاند. سامانه ۲۰۲۰ با همهی ظرفیتش، هنوز نتوانسته است این پراکندگی را به یکپارچگی تبدیل کند. این یادداشت تحلیلی، زنگ خطری است برای شورایعالی کارشناسان تا با تصمیمی جسورانه، گذار از این آشفتگی به سوی نظامی متمرکز و کارآمد را رهبری کند. گذاری که نه یک انتخاب، که یک ضرورت انکارناپذیر برای حفظ اعتبار حرفه و تحقق عدالت اداری است.
مقدمه
در عصر دیجیتال، کیفیت خدمات عمومی در گرو سادهسازی دسترسی و یکپارچگی فرآیندهاست. در حوزه کارشناسی رسمی دادگستری، علیرغم تلاشهای صورتگرفته برای توسعه سامانه ۲۰۲۰ توسط شورایعالی کارشناسان، موازیکاری و پراکندگی سیستمهای اطلاعاتی همچنان به عنوان مانعی جدی بر سر راه بهرهوری، رضایت شغلی کارشناسان و رضایت مراجعان باقی مانده است. این مقاله با نگاهی تحلیلی، ضرورت تبدیل سامانه ۲۰۲۰ به یک پلتفرم جامع، اجباری و پشتیبانیشده را بررسی میکند. استدلال اصلی این است که چنین یکپارچهسازی نه تنها باعث صرفهجویی در زمان و هزینه میشود، بلکه با آزادسازی انرژی و تمرکز متخصصان، کیفیت محتوای کارشناسی و اعتماد عمومی را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و در نهایت گامی اساسی در راستای تحقق عدالت اداری و حکمرانی خوب محسوب میگردد.
آشفتگی دیجیتال موجود؛ تحلیل وضعیت کنونی
بیش از یک سال از آغاز به کار رسمی سامانه ۲۰۲۰ میگذرد. اگرچه این سامانه با هدف ایجاد وحدت رویه و تسهیل امور طراحی شد و در طول این مدت با دریافت بازخورد کاربران بهروزرسانیهایی را تجربه کرده، اما هنوز نتوانسته است به عنوان تنها مرجع دیجیتال خدمات کارشناسی عمل کند. واقعیت کنونی، وجود «جزیرههای اطلاعاتی» متعدد است. کانونهای کارشناسی و کارکنان مجبورند برای تکمیل یک فرآیند نسبتاً ساده، همزمان در چندین سامانه مختلف جستوجو، ثبت و استعلام کنند. این پراکندگی، منجر به سردرگمی، اتلاف زمان با ارزش کارکنان، کارشناسان و افزایش احتمال خطای انسانی میشود. نتیجه نهایی این آشفتگی، «اطاله فرآیند کارشناسی و دادرسی» است؛ پدیدهای که مستقیماً به آستانه صبر مراجعان آسیب میزند و تصویری از ناکارآمدی و پیچیدگی غیرضروری را در ذهن آنان تداعی میکند. در این شرایط، انرژی کارشناسی به جای صرف روی تحلیل تخصصی و ارائه نظر فنی دقیق، صرف مقابله با موانع بوروکراتیک و فناورانه میشود.
چشمانداز آرمانی؛ مزایای یک سامانه جامع و اجباری
راه برونرفت از این وضعیت، الزام به استفاده انحصاری و پشتیبانی شده از یک سامانه جامع است. سامانه ۲۰۲۰ با پتانسیل ذاتی خود میتواند به این پایگاه متمرکز تبدیل شود. مزایای این تحول را میتوان در سه سطح مورد بررسی قرار داد:
1. در سطح کارشناسی و کارکنان: حذف جابجایی بین پنجرهها و نرمافزارهای مختلف، حجم عظیمی از کارهای تکراری، خستهکننده و غیرتخصصی را حذف میکند. این امر منجر به کاهش فرسودگی شغلی، افزایش رضایت از کار و مهمتر از آن، فراهم آوردن «فضای ذهنی» بیشتر برای کارکنان و کارشناسان میشود. کارکنان و کارشناسان میتواند با آرامش و تمرکز بالاتر، بر پیچیدگیهای پرونده و ارائه نظریهای مستدل متمرکز شود.
2. در سطح مدیریت و نظارت: یکپارچگی دادهها، امکان نظارت دقیقتر، سریعتر و مبتنی بر داده را برای شورایعالی و روسای کانونها فراهم میآورد. تحلیلهای کلان از روند کارها، شناسایی نقاط کندی یا تخلف، و برنامهریزی برای بهبود خدمات به شکلی علمی ممکن میشود. شفافیت ایجاد شده در این سیستم، خود عامل پیشگیری از بسیاری از ناهنجاریهاست.
3. در سطح مراجعان و جامعه: سرعت، دقت و پیشبینیپذیری خدمات افزایش مییابد. مراجع میداند مسیرش چیست، از کجا باید شروع کند و تقریباً چه مدتی طول میکشد. این امر اعتماد عمومی به سیستم کارشناسی رسمی را تقویت کرده و هزینههای اقتصادی و روانی ناشی از طولانی شدن فرآیندها را برای مردم کاهش میدهد.
الزامات و ملاحظات اجرایی؛ از آرمان تا واقعیت
تحقق این چشمانداز، مستلزم عبور از یک «دوره گذار» برنامهریزی شده و هوشمندانه است و نمیتواند با یک دستور فوری محقق شود. این گذار نیازمند اقدامات هماهنگ و ضروری است:
– زمانبندی و فازبندی دقیق: شورایعالی باید با مشورت ذینفعان (کانونها، کارشناسان و شرکت طراح)، نقشه راهی واقعبینانه تدوین کند. این نقشه راه باید شامل مرحلهسنجی کاملشدن قابلیتهای سامانه ۲۰۲۰، دورههای آزمایشی در کانونهای داوطلب یا نمونه، آموزش گسترده و نهایتاً اعلام مهلتهای قطعی برای خروج از سامانههای قدیمی باشد.
– پشتیبانی فنی قوی و مستمر: شرکت طراح سامانه ۲۰۲۰ باید به عنوان شریک این تحول، پشتیبانی همهجانبه، پاسخگویی سریع به ایرادات و توسعه مداوم سامانه مطابق با نیازهای واقعی میدان را تضمین کند. ایجاد یک مرکز تماس و پشتیبانی اختصاصی و فعال در این مرحله حیاتی است.
– آموزش و همراهسازی: مقاومت در برابر تغییر امری طبیعی است. برای کاهش این مقاومت، باید دورههای آموزشی عملی، تهیه راهنمای جامع کاربری و ایجاد کانالهای ارتباطی برای دریافت بازخورد و حل مشکلات کاربران به طور جدی دنبال شود. کارشناسان و کارکنان باید احساس کنند این تغییر برای تسهیل کار آنها و نه ایجاد مشکل جدید طراحی شده است.
جمعبندی و تأکید بر اهمیت راهبردی تصمیم
یکپارچهسازی سامانههای کارشناسی در سامانه ۲۰۲۰، اگرچه در نگاه اول پروژهای فناورانه و اداری به نظر میرسد، اما در باطن اقدامی فرهنگساز و تحولآفرین است. این اقدام نشاندهنده بلوغ نظام مدیریتی حوزه کارشناسی و عزم آن برای همگام شدن با استانداردهای جهانی خدمات عمومی است. تصمیم برای حرکت به سوی یکپارچگی، در واقع تصمیم برای احترام گذاشتن به زمان و تخصص کارشناسان، و احترام به حق مراجعان برای دریافت خدمات سریع و قابل اعتماد است.
شورایعالی کارشناسان رسمی دادگستری با در دست داشتن این فرصت تاریخی، میتواند با قاطعیت و تدبیر، رهبری این گذار ضروری را بر عهده گیرد. نتیجه نهایی، نظامی کارشناسی خواهد بود که نه در انبوه پیچیدگیهای دستساز خود گرفتار آمده، بلکه با تکیه بر ابزاری یکپارچه، سرعت، دقت و اعتبار خود را به نمایش میگذارد. این همان گام بلندی است که اعتماد ازدسترفته را بازمیگرداند و مشروعیت حرفهای کارشناسی را در افکار عمومی نهادینه میسازد. زمان عمل فرا رسیده است.
