یک اقدام تحسین‌برانگیز در دل جنگ؛ وقتی مدیریت بحران یک استان، پشت کارشناسان رسمی دادگستری ایستاد

یادداشت تحلیلی | پویا فکور

کمتر کسی باور می‌کرد در بحبوحه جنگ، یک اداره بحران استانی برای پرداخت حق‌الزحمه کارشناسان رسمی دادگستری ردیف اعتبار جداگانه بزند. اما این اتفاق افتاد و حالا همه استان‌ها چشم به این الگو دوخته‌اند. ماجرای این همدلی تاریخی چیست؟

مقدمه
جنگ، بی‌عدالتی و سردرگمی به همراه می‌آورد، اما گاهی میان همین آشوب، اتفاقاتی رخ می‌دهد که الهام‌بخش تاریخ می‌شود. یکی از درخشان‌ترین نمونه‌های همدلی ملی در روزهای جنگ، جایی رقم خورد که کمتر کسی انتظار داشت: در دفتر مدیریت بحران یک استان

کارشناسان رسمی دادگستری؛ پیش‌گامان معاضدت بلاعوض
در ماه‌های گذشته، کارشناسان رسمی دادگستری در سراسر کشور ثابت کردند که «حق‌الزحمه» هرگز اولویت اول آنها نبوده است. آنها مانند نیروهای جهادی در خط مقدمِ ارزیابی خسارات، تعیین دیون و تشخیص اصالت اسناد، بدون دریافت ریالی، آستین همت بالا زدند. این روحیه معاضدتی، برگ زرینی بر افتخارات قوه قضاییه و کارشناسان آن افزود.
اما آنچه این تلاش را به یک «الگوی کشوری» تبدیل کرد، اقدام کم‌نظیر اداره کل مدیریت بحران استان آذربایجان شرقی بود.

استان پیشگام: تبدیل «همدلی» به «ساختار رسمی»
مدیریت بحران استان آذربایجان شرقی اعلام کرد: «ما نمی‌توانیم بگذاریم جهاد کارشناسان بی پاسخ بماند.» به همین دلیل، طی یک مصوبه داخلی و پیگیری ویژه از مراجع ملی، اعتبار مستقل برای پرداخت حق‌الزحمه کلیه کارشناسی‌های معاضدتی دوران جنگ در حال اختصاص یافتن است.
این اقدام سه پیام مهم داشت:
قدردانی عملی، کاهش فشار بر کارشناسان به نحوی که کارشناس دیگر بین «تأمین معیشت» و «انجام وظیفه» مردد نمی‌ماند و همچنین پایداری کمک‌ها که باعث می شود همدلی زودگذر به یک رویه مستمر تبدیل می‌شود، نه یک اقدام مقطعی.

چرا این استان، «الگوی ملی» است؟
در حالی که در برخی استان‌ها هنوز همدلی کارشناسان پاسخ مدیریتی درخوری ندارد، مدیریت بحران این استان نشان داد که بحران‌های جنگی فقط به آوار و آتش محدود نمی‌شوند؛ بحران فرسایش عدالت نیز یک بحران حقیقی است. همین نگاه، استان مذکور را به یک نقطه عطف در تاریخ مدیریت بحران ایران تبدیل کرده است.

سایر استان‌ها؛ زمان الگوبرداری فرا رسیده است
اقدام این استان یک فرصت تاریخی برای کل کشور است. سایر مدیران بحران در استان‌های مختلف می‌توانند با کمترین هزینه (تخصیص یک ردیف بودجه کوچک) و بیشترین اثر اجتماعی (تقویت امید و عدالت)، همان مسیر را بروند. لازم نیست منتظر دستور از تهران باشید؛ همین الگوی موفق، مجوز شرعی و قانونی شماست.
اگر هر استان شورایی متشکل از «رئیس کل دادگستری، مدیر بحران و نماینده کارشناسان رسمی» تشکیل دهد و اعتبار خُردی برای کارشناسی‌های جنگی اختصاص دهد، نه تنها حق کارشناسان ادا می‌شود، بلکه صدای پای عدالت در دل آژیرهای جنگ خاموش نخواهد ماند.

امیدی که از یک استان آغاز شد
این اقدام ساده اما هوشمندانه، موجی از انگیزه را در جامعه کارشناسان و حتی مردم عادی ایجاد کرده است. خانواده‌های داغدیده و خسارت‌دیده از جنگ، وقتی می‌بینند کارشناس با خاطرجمعی و با پشتیبانی دولت به پرونده آن‌ها رسیدگی می‌کند، عمق باورشان به نظام و حاکمیت بیشتر می‌شود. مردم می‌گویند: «اگر در بحرانی‌ترین روزها، مسئول چنین فکری برای عدالت کرده، بدانیم تنها نیستیم.»

نتیجه‌گیری؛ از یک الگو تا یک فرهنگ
مدیریت بحران استان پیشگام نشان داد که همدلی فقط کار قلب نیست؛ بلکه «تدبیر» هم می‌خواهد. حالا نگاه همه به سایر استان‌هاست. انتظار می‌رود:
شورایعالی کارشناسان؛ این الگو را به طور نام‌برده (با حفظ جزییات مثبت) منعکس کنند.
سازمان مدیریت بحران کشور؛ از این استان تجلیل و به استانی شدن این طرح حکم دهد.
کارشناسان رسمی دادگستری؛ در بقیه استان‌ها نیز امیدوار باشند که مدیرانشان به زودی از این استان الگو خواهند گرفت.
جنگ را با موشک و تانک نمی‌شود برد؛ جنگ را با ماندن عدالت و پشتِ گرمِ مسئولِ کاربلد می‌برند. و این استان، طرز درست ماندن را به ما آموخت.

نوشته شود در تاریخ 7 اردیبهشت ماه 1405 امید که به زودی، ناظر الگوسازی این تجربه در ۳۱ استان باشیم.