شکاف تخصص و ارتباطات؛ چرا شورایعالی کارشناسان از رقیب خود عقب افتاد؟

یادداشت تحلیلی؛ پویا فکور

* مقدمه

در عصر حاضر، روابط عمومی به عنوان قلب تپنده ارتباطات سازمانی شناخته میشود. برای نهادهای تخصصی مانند شورایعالی و مرکز کارشناسان رسمی، این اهمیت دوچندان میشود چرا که این نهادها در محل تقاطع سه حوزه تخصصی، حقوقی و عمومی قرار دارند. شورایعالی کارشناسان رسمی دادگستری و مرکز کارشناسان رسمی دادگستری، هر دو با مأموریتهای مشابهی تأسیس شده اند، اما رویکرد متفاوت آنها به مقوله روابط عمومی، سرنوشت کاملاً متفاوتی را برای هر یک رقم زده است.

 

* جایگاه استراتژیک روابط عمومی در حوزه کارشناسی

روابط عمومی در نهادهای کارشناسی صرفاً یک واحد تبلیغاتی نیست، بلکه حلقه اتصال بین تخصص فنی و نیازهای دستگاه قضایی محسوب میشود. یک روابط عمومی کارآمد در این نهادها باید همزمان دو وظیفه خطیر را انجام دهد:

نخست، ترجمه زبان تخصصی کارشناسی به زبان قابل فهم برای قضات و عموم مردم.

بسیاری از پرونده های قضایی به دلیل عدم درک صحیح از گزارش های کارشناسی با مشکلاتی مواجه میشوند که یک روابط عمومی حرفه ای میتواند با تولید محتوای آموزشی این شکاف را پر کند.

دوم، ایجاد اعتماد عمومی و تخصصی

دستگاه قضایی باید به توانمندی ها و بیطرفی کارشناسان اطمینان داشته باشد که این امر مستلزم ارتباط مستمر و شفاف است.

 

* چالشهای ساختاری شورایعالی کارشناسان در حوزه ارتباطات

شورایعالی کارشناسان با مشکلات عدیده ای در حوزه روابط عمومی دست و پنجه نرم میکند که ریشه در مسائل ساختاری دارد:

ناپایداری مدیریتی: تغییرات مکرر در سمت مدیر روابط عمومی (گاهی حتی در بازه های کمتر از شش ماه) باعث شده هیچ برنامه بلندمدتی پیگیری نشود. هر مدیر جدید با ایده های خود می آید بدون اینکه فرصت اجرا و ارزیابی آنها را داشته باشد.

فقدان بودجه تخصصی: در حالی که مرکز کارشناسان نزدیک به ۱۵ درصد از بودجه خود را به فعالیتهای روابط عمومی اختصاص میدهد، این رقم در شورایعالی به زحمت به ۳ درصد می رسد.

عدم درک اهمیت رسانه: بسیاری از اعضای شورا هنوز به روابط عمومی به دید یک هزینه غیرضروری می نگرند و تصور میکنند صرف داشتن تخصص کافی است. این در حالی است که در دنیای امروز، تخصصی که معرفی نشود عملاً وجود خارجی ندارد.

تمرکز بیش از حد بر بخشنامه های داخلی: حجم بالای دستورالعمل های داخلی و بخشنامه های اداری باعث شده انرژی مدیریتی عمدتاً صرف مسائل داخلی شود و ارتباط با محیط بیرونی مغفول بماند.

 

* راز موفقیت مرکز کارشناسان در عرصه ارتباطات

مرکز کارشناسان رسمی با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه، جایگاه خود را در دستگاه قضایی تثبیت کرده است:

تشکیل تیم رسانه ای تخصصی: این مرکز با استخدام روزنامه نگاران حرفه ای که هم تسلط بر مبانی حقوقی دارند و هم اصول رسانه ای را میدانند، توانسته پیام های خود را به درستی منتقل کند.

برنامه های آموزشی مستمر: برگزاری دورههای آموزشی رایگان برای کارشناسان درباره نحوه استفاده از نظر کارشناسی در پرونده ها، اعتماد این قشر را جلب کرده است.

پایگاه داده عمومی: ایجاد سامانه ای که آمار و اطلاعات کارشناسی را به صورت شفاف منتشر میکند، بر اعتبار این مرکز افزوده است.

فعالیتهای رسانهای هدفمند: تولید مستمر محتوای آموزشی در قالب پادکست، اینفوگرافیک و کلیپ های کوتاه که مسائل کارشناسی را به زبان ساده توضیح می دهد.

ارتباط چهره به چهره: مدیران این مرکز به صورت دوره ای با مسئولان قضایی جلسات توجیهی برگزار میکنند و از نزدیک درباره مشکلات و نیازها گفتگو می کنند.

این اقدامات باعث شده که مرکز کارشناسان نه تنها در حوزه کارشناسی، بلکه به عنوان یک نهاد پیشرو در عرصه عمومی نیز شناخته شود.

 

* راهکارهای عملی برای ارتقای روابط عمومی شورایعالی

برای خروج از این وضعیت، شورایعالی نیازمند تحولی اساسی در نگرش و عمل است:

تدوین سند راهبردی ارتباطات: باید برای افق پنجساله، اهداف کمی و کیفی مشخصی تعریف شود. مثلاً “کسب رضایت ۷۰ درصدی مراجع قضایی از خدمات کارشناسی تا سال ۱۴۰۶

ایجاد شورای مشورتی روابط عمومی: متشکل از اساتید ارتباطات، روزنامه نگاران حقوقی و قضات بازنشسته که بتوانند راهبردهای کلان را پیشنهاد دهند.

سرمایه گذاری در آموزش نیروها: برگزاری دوره های تخصصی “ارتباطات حقوقی” برای کارشناسان و مدیران تا بتوانند با رسانه ها و دستگاه قضایی ارتباط مؤثرتری برقرار کنند.

توسعه رسانه های دیجیتال: راه اندازی استودیوی تولید محتوا برای تهیه گزارش های تصویری از فرآیندهای کارشناسی میتواند شفافیت را افزایش دهد.

برگزاری نشستهای تخصصی سالانه: با حضور قضات، وکلا و کارشناسان برای تبادل نظر درباره چالش های مشترک.

سیستم نظرسنجی الکترونیک: ایجاد سامانه ای برای دریافت بازخورد مستمر از قضات درباره کیفیت گزارش های کارشناسی.

 

* جمع بندی: روابط عمومی، موتور محرکه اعتبار سازمانی

تجربه این دو نهاد نشان می دهد در دنیای امروز، تخصص بدون ارتباطات مؤثر نمیتواند جایگاه واقعی خود را پیدا کند. شورایعالی کارشناسان با دارا بودن سابقه طولانیتر و تعداد بیشتر کارشناسان، از نظر تئوریک باید پیشتاز باشد، اما غفلت از بعد ارتباطی باعث عقب ماندگی آن شده است.

 

مرکز کارشناسان ثابت کرده که با ترکیب هوشمندانه تخصص و ارتباطات میتوان هم به دستگاه قضایی خدمت کرد و هم جایگاه سازمانی را ارتقا داد. حال زمان آن است که شورایعالی با نگاهی انتقادی به عملکرد گذشته، تحولی اساسی در ساختار و نگرش خود ایجاد کند. این تغییر نه یک انتخاب، که یک ضرورت انکارناپذیر در فضای رقابتی امروز است. آینده از آن نهادهایی است که هم تخصصی فکر کنند، هم ارتباطی عمل نمایند.