مصاحبه اختصاصی کارشناسان امروز با سید علی اصغر هاشمی رئیس کانون سمنان | قسمت دوم

علی‌اصغر هاشمی، رئیس هیئت مدیره کانون کارشناسان رسمی دادگستری استان سمنان، در گفت‌وگوی اختصاصی با کارشناسان امروز از اصلاح رویه‌های تاریخی ارجاع کار به استان تهران و راه‌اندازی سامانه ۲۰۲۰ به‌عنوان ابزار عدالت‌بخش در ارجاع پرونده‌ها خبر داد. او تأکید کرد که حذف ارجاعات با نام، ارتقای آموزش کارشناسان و الکترونیکی شدن کامل امور کانون‌ها، محور برنامه‌های این دوره است تا اختلافات کارشناسی کاهش یابد و شأن حرفه کارشناسی بیش از پیش ارتقا پیدا کند. هاشمی همچنین بر ضرورت ارتباط سیستماتیک بین کانون‌های کشور و تقویت کار رسانه‌ای برای اطلاع‌رسانی شفاف به جامعه تأکید کرد.

• جناب هاشمی، درباره سامانه ۲۰۲۰ می‌خواهم سؤال کنم. آیا شما آماری از قبل و بعدِ راه‌اندازی سامانه ۲۰۲۰ دارید؟ آیا این سامانه باعث افزایش تنوع ارجاعات و به‌کارگیری تعداد بیشتری کارشناس شده است؟ یا اینکه قبل و بعد از سامانه ۲۰۲۰ تفاوتی دیده نمی‌شود؟

من سامانه ۲۰۲۰ را سامانه‌ای بسیار خوب می‌دانم. هر سامانه مدیریتی وقتی راه‌اندازی می‌شود، در ابتدا یک‌سری مشکلات دارد و این طبیعی است. اما به مرور، با آزمون و خطا و استفاده از دانش‌های موجود، این مشکلات برطرف می‌شود.
سامانه ۲۰۲۰ هم در شروع کار دچار مشکلاتی بود، اما رفته‌رفته این مسائل اصلاح شد. انصافاً این سامانه در مقایسه با ارجاع دستی اصلاً قابل قیاس نیست؛ فاصله بسیار زیادی وجود دارد.

در سیستم ارجاع دستی، همان‌طور که خدمتتان عرض کردم، حس مالکیت وجود داشت؛ یعنی در کارهای بزرگ، انسان همیشه تمایل دارد کار خوبی را به خودش یا به دوستش ارجاع دهد. سامانه ۲۰۲۰ جلوی این خطاهای انسانی، یا بهتر بگویم تعمدهای انسانی را گرفته است. به‌نظر من این موضوع بسیار ارزشمند است.

مشکلات سامانه نیز در حال پیگیری است. شورای عالی از همه استان‌ها خواسته مشکلات را به آن‌ها اعلام کنیم و اکنون در حال بستن یک قرارداد تکمیلی جدید هستند تا مشکلات سامانه را بر اساس مسائل و تجربیاتی که در سطح کشور به‌وجود آمده، برطرف کنند. به‌نظر من، به‌زودی سامانه ۲۰۲۰ به‌عنوان یکی از سامانه‌های بسیار خوب کشور در حوزه توزیع عادلانه ارجاعات مطرح خواهد شد.

در استان سمنان—و خواهش می‌کنم این نکته حتماً در مصاحبه ذکر شود—ما تا چند ماه پیش، در دوره قبلی، ارجاعات با نام نیز داشتیم. اما از روزی که مدیریت جدید شروع به کار کرده، تصمیم گرفتیم هرگونه ارجاع با نام یا بر اساس سفارش افراد را کاملاً کنار بگذاریم. اکنون تمام ارجاعات سامانه را صرفاً به‌صورت رَندوم و نوبتی و کاملاً بی‌نام اجرا می‌کنیم.

وقتی من هیچ دخالتی در سامانه نمی‌کنم—با اینکه سامانه این امکان را به من داده که بتوانم به‌صورت دستی نام یک کارشناس را وارد کنم—طبیعتاً عدالت بهتر رعایت می‌شود.

اما ما این کار را نکرده‌ایم، نمی‌کنیم و در آینده هم به هیچ عنوان انجام نخواهیم داد، چون «عدالت» کلمه سنگینی است و ما می‌خواهیم عدالت در ارجاع کار دقیقاً رعایت شود.

• آقای دکتر هاشمی، اگر بخواهید به کارشناسان امروز توصیه‌ای داشته باشید و موضوعی را پیشنهاد دهید که روی آن کار کنیم و پیگیری کنیم، یا در هر صورت اگر هر توصیه، پیشنهاد یا موضوعی به ذهنتان می‌رسد، بفرمایید.

چند مورد هست که من یادداشت کرده‌ام. یکی از کارهایی که ما پیگیرش هستیم این است که کانون‌های کوچک در شورای عالی هیچ نقشی و هیچ عضویتی ندارند. کانون‌های کوچک به‌دلیل روش تنظیم طبقاتیِ عضوگیری در شورای عالی، عملاً نمی‌توانند وارد این سیستم شوند؛ چون فقط کانون‌های بزرگ می‌توانند وارد شوند یا کانون‌های کوچک باید به استان‌های بزرگ وصل شوند.

استان ما اگر بخواهد در شورای عالی نماینده داشته باشد، باید با استان بزرگی مثل خراسان رضوی رقابت کند. ما سه استان هستیم: استان سمنان، خراسان جنوبی و خراسان شمالی؛ سه استان کوچک. تعداد کارشناسان این سه استان با هم، به نصف تعداد کارشناسان استان خراسان رضوی هم نمی‌رسد. چطور می‌توانیم با آن‌ها رقابت کنیم تا نماینده در شورای عالی داشته باشیم؟ به همین دلیل خواهش من این است که کارشناسان امروز پیگیری کند تا روش منطقه‌بندی انتخاب اعضای شورای عالی—که باید ۱۸ عضو داشته باشد—اصلاح شود. در این روش فعلی، استان‌های کوچک اصلاً دیده نمی‌شوند و نمی‌توانند وارد این فضا شوند.

نکته دومی که می‌خواستم بگویم و ما هم روی آن کار می‌کنیم، این است که باید فضایی ایجاد شود که کانون‌های کشور ارتباط سیستماتیک و دقیقی با یکدیگر داشته باشند؛ برای انتقال تجربه‌ها و رفع اختلافات کارشناسی. این اتفاق هنوز نیفتاده و خروجی مناسبی نداشته است. کارشناسان امروز می‌تواند این را به استان‌های مختلف توصیه کند و شاید این مسئله با مدیریت کلان شورای عالی برطرف شود؛ هرچند مدیریت این موضوع مشکلات زیادی دارد.

نکته سوم این است که کارشناسان امروز می‌تواند کمک کند که تلاش کنیم تمام سیستم‌های کانون‌ها—یعنی امور اجرایی کانون‌ها—به‌صورت الکترونیکی شود. برای الکترونیکی شدن، ضرورت دارد یک مقام بالادست ورود کند. مثلاً استان مازندران، خراسان یا استان‌های بزرگ مثل اصفهان و فارس، هرکدام قراردادهایی بسته‌اند و بخشی از کارشان را الکترونیکی کرده‌اند. اما بعضی استان‌ها که توان مالی کمتری داشتند، نتوانستند برنامه‌نویس حرفه‌ای بگیرند یا قراردادهای بزرگ ببندند و نتوانسته‌اند این کار را انجام دهند.

نیاز است که کلیه امور اجرایی کانون‌ها—اعم از درخواست فیش، امور حسابداری، درخواست صلاحیت و موارد دیگر—کاملاً الکترونیکی شود تا کارشناس دیگر ضرورتی برای حضور فیزیکی نداشته باشد. این را باید درست کنیم و کارشناسان امروز می‌تواند کمک کند که این اتفاق به‌صورت سراسری و با یک نرم‌افزار مشخص برای همه استان‌ها، با ساختاری هم‌شکل و امکان ارتباط درونی یکپارچه، عملیاتی شود.

نکته دیگری که وجود دارد این است که ما در حوزه آموزش تلاش داریم توان کارشناسان خود را برای تحلیل و ارائه گزارش‌های علمی، بر اساس شاخص‌ها و فاکتورهای دقیق علمی، بالا ببریم و تقویت کنیم؛ تا این افزایش توان واقعاً اتفاق بیفتد.
دلیلش این است که یکی از مشکلاتی که کانون‌ها دائماً بابت آن زیر سؤال می‌روند، اختلاف فاحش در گزارش‌ها و ارزیابی‌های کارشناسی است.

برای اینکه این مشکل برطرف شود، ما یک آسیب‌شناسی اولیه انجام دادیم و دیدیم دلیل اصلی فقط آموزش است. اگر آموزش اصلاح شود و روش علمی توسعه یابد، این اختلافات فاحش از بین می‌رود.

به‌جز مباحث تورمی یا رکود اقتصادی در برخی حوزه‌ها—که آن‌ها را کنار می‌گذارم—مشکل اصلی این است که شاخص‌ها دقیق تعریف نشده‌اند؛ و چون این شاخص‌ها دقیق تعریف نشده، اختلافات کارشناسی به‌وجود آمده است. باید در این جهت هم کمک کنیم.

کارشناسان امروز می‌تواند با نظر مشورتی کارشناسان کشور به ما کمک کند تا این مشکل برطرف شود. به‌نظر من بخش عمده این موضوع به آموزش برمی‌گردد و با آموزش قابل حل است.

در پایان، ضمن تأکید بر اینکه کار رسانه‌ای قوی توسط کانون‌های کشور—متأسفانه—کم انجام شده و معمولاً نیز کم‌اثر بوده، می‌خواهم بگویم که کانون‌ها باید کار رسانه‌ای جدی و گسترده انجام دهند؛ به‌گونه‌ای که به گوش آحاد مردم برسد که مباحث کارشناسی چیست، نیازهایشان چیست و چگونه برطرف می‌شود.

به‌نظر من، در این زمینه جای تشکر دارد از کارشناسان امروز که بخشی از این کار مهم را انجام می‌دهد.

پایان/